Fidel Castro

Castro Ruz Fidel (ur. 1926), kubański rewolucjonista, polityk i adwokat. Wychowanek szkół jezuickich w Santiago. Adwokat w Hawanie. 1947 uczestnik nieudanej ekspedycji na Dominikanę, wymierzonej przeciwko dyktaturze R.L. Trujillo Moliny. W następnym roku wziął udział w zamieszkach w Bogocie podczas IX Międzynarodowej Konferencji Państw Amerykańskich. Od 1947 członek Kubańskiej Partii Ludowej (zwanej ortodoksyjną), z jej ramienia 1952 deputowany do Izby Reprezentantów. Po zamachu gen. F. Batisty (marzec 1952) rozpoczął organizowanie oddziałów partyzanckich zwalczających nowy reżim. W 1953 na czele 160 rewolucjonistów zaatakował koszary wojskowe Moncada w Santiago de Cuba (próba obalenia F. Batisty), aresztowany i skazany na 15 lat więzienia. 1955 amnestionowany. Następnie na emigracji w Stanach Zjednoczonych i Meksyku, gdzie zorganizował ruch rewolucyjny pod nazwą Ruch 26 Lipca. W 1956 z grupą 81 osób (w tym jego brat Raúl i E. Che Guevara) wylądował u wschodnich wybrzeży Kuby. Osaczony przez wojska rządowe, zbiegł w góry Sierra Maestra, gdzie założył bazę rewolucyjną (kubańska rewolucja) i rozpoczął tworzenie oddziałów powstańczych. W styczniu 1959 wkroczył na ich czele do Hawany, po ucieczce Batisty ogłoszony naczelnym dowódcą sił zbrojnych, od lutego 1959 także premier rządu rewolucyjnego. Po opanowaniu kraju wydał kilkaset wyroków śmierci na byłych przeciwników politycznych. Przeprowadził reformę rolną (kolektywizacja) i wywłaszczenie obcego kapitału (zwłaszcza firm amerykańskich), co doprowadziło do zerwania kontaktów dyplomatycznych ze Stanami Zjednoczonymi (Kuba zacieśniła wówczas kontakty z ZSRR, od którego otrzymywała pomoc gospodarczą i militarną). Do kolejnych kryzysów na linii Hawana-Waszyngton doszło m.in.: 1961 na skutek incydentu w Zatoce Świń, 1962 po zainstalowaniu na Kubie rakiet radzieckich. 1961 F. Castro proklamował socjalistyczny charakter rewolucji i odwołał się do ideologii marksistowsko-leninowskiej. 1962?1963 I sekretarz Zjednoczonych Organizacji Rewolucyjnych (ORI), 1963?1965 ? Zjednoczonej Partii Rewolucji Socjalistycznej (PURS), od 1965 ? KC Komunistycznej Partii Kuby, ustanowionej jedynym legalnym ugrupowaniem politycznym. Od 1976 przewodniczący Rady Państwa (reelekcje 1993 i 1998). Jego brat Raúl ? minister sił zbrojnych ? stał się etatowym zastępcą na wszystkich urzędach sprawowanych przez Castro. 1974 F. Castro wprowadził Kubę do RWPG. Występował z hasłem "eksportu rewolucji", realizowanym poprzez ekspedycję kubańskich jednostek wojskowych m.in. do Angoli (1975), Etiopii (1977?1978) i Zairu (1978). Po chwilowej liberalizacji polityki gospodarczej w połowie lat 70. i kryzysie społeczno-politycznym w 1981 nastąpiło ponowne zaostrzenie kursu w polityce wewnętrznej, którego wyrazem było hasło "komunizm albo śmierć". 24 lutego 1998 został przez parlament jednogłośnie wybrany na 5-letnią kadencję prezydencką, podobnie jak 6 wiceprezydentów, wśród nich brat, Raúl Castro. 1996?2000 ponownie nastąpiła pewna liberalizacja życia, dzięki czemu możliwa była pielgrzymka papieża Jana Pawła II na Kubę w 1998. Rządy Castro doprowadziły do kilku fal masowej emigracji z wyspy, m.in. 1961 ok. 700 tys., 1981 i 1994 ok. 125 tys. osób.