Richard Wagner

Wagner (Wilhelm) Richard (1813-1883), kompozytor niemiecki. Od 1831 studiował na uniwersytecie w Lipsku. W 1842 przybył do Drezna, gdzie w następnym roku został dyrygentem Królewskiej Opery. W 1849 brał udział w rewolucji majowej, po jej upadku przybył do Zurychu. W latach 1864-1865 mieszkał w Monachium, wspierany finansowo przez Ludwika II (1845-1886), króla Bawarii. W 1870 ożenił się z Cosimą von Bülow, córką F. Liszta. W 1872 przybył do Bayreuth, gdzie stworzył własny teatr, w którym wystawił tetralogię operową Pierścień Nibelunga (1876) oraz operę Parsifal (1882).

Wybitny przedstawiciel niemieckiej muzyki neoromantycznej, zreformował operę rozwijając gatunek dramatu muzycznego i realizując nowatorską koncepcję dzieła syntetycznego (Gesamtkunstwerk), w którym słowo i muzyka pochodzące od jednego twórcy łączą się w integralny dramat sceniczny, przy czym orkiestra symfoniczna pełni rolę komentatora tekstu dramatycznego.

Koncepcję tę opisał w pracy Opera i dramat (1851, wydanie polskie 1907). W konstrukcji muzycznej dramatów istotne znaczenie miała siatka motywów przewodnich, symbolizujących postaci utworu, idee i uczucia. Dokonał także rozszerzenia składu orkiestry symfonicznej. Jego nowatorska twórczość znalazła szeroki oddźwięk wśród kompozytorów następnych pokoleń. Ważniejsze pisma: Sztuka i rewolucja (1849, wydanie polskie 1904), Zukunftmusik (1860).